Czy zamawiający może przerzucić na wykonawcę ryzyko istnienia wad w dokumentacji projektowej?

Czy zamawiający może przerzucić na wykonawcę ryzyko istnienia wad w dokumentacji projektowej?

Dziś słów kilka o jednym z ważniejszych (przynajmniej moim zdaniem) wyroków dla branży budowlanej. Wyroku, który dotyczy ryczałtu oraz konieczności wykonania dodatkowych robót (czyli standard). Ale też wyroku, który dotyczy braków w dokumentacji projektowej oraz prób przerzucania ryzyka tych braków na wykonawcę.

Spis treści

Stan faktyczny
Stanowisko zamawiającego
Klauzula przerzucająca ryzyko to nie wszystko
Podsumowanie

01. Stan faktyczny

Sprawa dotyczyła realizacji dość sporej inwestycji infrastrukturalnej. Wykonawca miał poprawić stan techniczny linii kolejowych na podstawie umowy typu „Zaprojektuj i wybuduj”. W toku realizacji prac wykonawca składał szereg wniosków związanych z koniecznością realizacji robót dodatkowych, nieprzewidzianych w dokumentacji przetargowej. Wnioski te były akceptowane przez inżyniera kontraktu. Sam zamawiający w żaden sposób jednak nie reagował na składane przez wykonawcę wnioski.

02. Stanowisko zamawiającego

Dopiero, gdy wykonawca upomniał się o zapłatę wynagrodzenia za zrealizowane prace dodatkowe, spotkał się z oporem materii po stronie zamawiającego. Dlaczego? Otóż zamawiający zasłaniał się postanowieniami umowy. W niej z kolei przesądzono, że wykonawca miał obowiązek uwzględnić wszelkie warunki oraz wykonać wszelkie prace, które były konieczne do wykonania robót i osiągnięcia wyznaczonych parametrów w świetle wiedzy technicznej i sztuki budowlanej.

�

Ponadto zamawiający utrzymywał, że wykonawca przy składaniu oferty potwierdził, że oferowane przez niego wynagrodzenie uwzględnia wszelkie wymagania wynikające z dokumentacji przetargowej oraz obejmuje wszelkie koszty (bezpośrednie i pośrednie), które wykonawca poniesie w związku z wykonaniem całości robót.

03. Klauzula przerzucająca ryzyko to nie wszystko

Sądy obu instancji ustaliły, że w dokumentacji przygotowanej przez zamawiającego były daleko idące braki i nieścisłości. Opis robót był niedokładny, część prac nie została w ogóle uwzględniona, nie zostały wykonane przez zamawiającego badania geotechniczne gruntu. Dodatkowo wprowadzone zostały przez zamawiającego zmiany już po podpisaniu umowy. Realizowane przez wykonawcę prace dodatkowe były konieczne do osiągnięcia zakładanego efektu.

�

Odnosząc się do klauzul umownych, w świetle których wykonawca miał przewidzieć warunki na placu budowy i wykonać wszelkie konieczne roboty, sąd wypowiedział kluczowe zdanie, które podkreśliłem kilka razy w swoim orzeczniczym kajeciku:

``(...) wykonawca nie może być obciążony ryzykiem wad dokumentacji projektowej ani ryzykiem wykonania prac koniecznych do realizacji zamówienia, w dokumentacji tej nieprzewidzianych, a wiążących się ze znacznymi kosztami.``

Dalej sąd stwierdził:

``Trudno bowiem wymagać od wykonawcy oszacowania ewentualnego kosztu ryzyka w sytuacji, gdy nie ma on możliwości jego zidentyfikowania ani na podstawie dokumentacji sporządzonej przez zamawiającego, ani na podstawie wizji lokalnej terenu, na którym roboty mają być wykonywane.<br />Innymi słowy sąd wyraźnie powiedział zamawiającemu: hola, hola - nie tędy droga. Przepisy prawa zamówień publicznych wyraźnie na Ciebie, drogi zamawiający, nakładają obowiązek precyzyjnego opisu przedmiotu zamówienia. To Ty masz obowiązek uwzględnienia wszystkich wymagań i okoliczności mogących mieć wpływ na sporządzenie oferty. Co więcej, nawet konieczność poniesienia znacznych kosztów związanych z przygotowaniem opinii geotechnicznej, analizy geologicznej gruntu czy dokładnych prac geodezyjno-kartograficznych, nie zwalnia Cię z obowiązku dokładnego opisu przedmiotu zamówienia.``

Ryzyko związane z niedokładnym przygotowaniem dokumentacji przetargowej i niedostatecznym opisem przedmiotu zamówienia obciąża zatem wyłącznie zamawiającego. Przerzucanie tego ryzyka na wykonawcę jest niedopuszczalne.

�

Sądy przyjęły ponadto, że kilkumiesięczne milczenie zamawiającego, przy jednoczesnej akceptacji wniosków przez inżyniera kontraktu, należało ocenić jako przychylne ustosunkowanie się do wniosków wykonawcy o zgodę na realizację robót dodatkowych.

04. Podsumowanie

To bardzo ważny głos na polskiej scenie orzeczniczej w sprawach budowlanych. Głos, który podkreśla, że tzw. ryzyko ryczałtu nie ma charakteru bezwzględnego. W jego ramach mieściły się będą jedynie takie prace, których zakres i technologia robót były możliwe do przewidzenia na etapie składania oferty. Jedynie w takim przypadku wykonawca ma możliwość prawidłowego skalkulowania ceny ofertowej.

�

Ryzykiem modelu ryczałtowego po stronie wykonawcy nie jest objęta natomiast sytuacja, w której wykonawca – wobec braków w dokumentacji – powinien był zakładać, że jakieś (bliżej nieskonkretyzowane) prace dodatkowe będą konieczne do wykonania.

�

Oby więcej takich wyroków.

26 października, 2023

Czy zamawiający może przerzucić na wykonawcę ryzyko istnienia wad w dokumentacji projektowej?